Νήματα
Βιομηχανία και εμπόριο
Σίδερο, μπαρούτι, πάγος και τελωνείο: το ξεχασμένο εργατικό χωριό.
-
1212–1388
Οι Φράγκοι χτίζουν τους πρώτους νερόμυλους
Το 1212 οι Φράγκοι κατέλαβαν το Άργος και το Ναύπλιο. Στα χρόνια που ακολούθησαν, σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων, χτίστηκαν στη Λέρνα οι πρώτοι νερόμυλοι, που κινούνταν με το νερό των πηγών. Αυτοί οι μύλοι θα έδιναν…
-
1687–1714
Οι Βενετοί επεκτείνουν τους μύλους
Όταν η Πελοπόννησος πέρασε στη Βενετία το 1687, οι Βενετοί επέκτειναν πολύ τους μύλους της Λέρνας. Έχτισαν συνεχόμενες θολωτές σιταποθήκες, έβαλαν νέους μηχανισμούς άλεσης και περιέβαλαν το συγκρότημα με ένα πέτρινο…
-
1688–1715
Μονοπώλιο για το πέραμα, τον καφέ και τα χέλια
Επί Βενετοκρατίας η μεταφορά ανάμεσα στο Ναύπλιο και τους μύλους ήταν δημόσια παραχώρηση. Ο μισθωτής είχε το αποκλειστικό δικαίωμα να μεταφέρει από τη θάλασσα ανθρώπους και εμπορεύματα ανάμεσα στο Ναύπλιο και τους μύλους…
-
1698
Ένα υδροκίνητο μπαρουτοποιείο
Το 1698, σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων, οι Βενετοί πρόσθεσαν στους μύλους ένα μπαρουτοποιείο που κινούνταν με το νερό των πηγών. Δεν είναι γνωστό πόσο καιρό λειτούργησε.
-
1700
Σιτάρι με βάρκες, αλεύρι πίσω στο Ναύπλιο
Στην εισαγωγή του βενετικού κτηματολογίου του Άργους, ο μηχανικός Francesco Vandeyk περιγράφει ένα κάστρο σε ψηλό λόφο κοντά στη θάλασσα, που το έλεγαν Anasiri ή, κατά πολλούς, «Παλιό Άργος» ή «κάστρο της Ελένης». Κάτω…
-
3 Οκτωβρίου 1703
Δύο μύλοι με διηνεκή μίσθωση στον Γιάννη Γληγοράκη
Δύο από τους δημόσιους μύλους του Κιβερίου, σε ένα κτήριο όπου υπήρχαν άλλοι δύο, είχαν νοικιαστεί για τέσσερα χρόνια στον Κυριάκο του Γιώργου από τη Μονεμβασιά για 202 ρεάλια· η μίσθωσή του έληξε στις 21 Οκτωβρίου 1702.…
-
21 Νοεμβρίου 1703
Ξυλεία για το εργαστήριο νίτρου στο Κιβέρι
Στις 21 Νοεμβρίου 1703 ένα βενετικό έγγραφο καταγράφει τη μεταφορά ξυλείας στο Κιβέρι «για το εργαστήριο του νίτρου», της πρώτης ύλης της μπαρούτης. Ταιριάζει με το υδροκίνητο μπαρουτοποιείο που, σύμφωνα με την Εφορεία…
-
1710
Οι μύλοι αλέθουν πολύ λίγο για το Ναύπλιο
Το 1710 ο Βενετός γενικός προβλεπτής Marco Loredan παραπονέθηκε ότι οι μύλοι του Κιβερίου άλεθαν μόνο 15 στάρα σιτάρι τη μέρα, περίπου 1.245 κιλά. Αυτό δεν έφτανε για τα παξιμάδια της πόλης και του στρατού, γι' αυτό…
-
1806
Ένα πλοίο από τη Σμύρνη ξεφορτώνει σίδερο στη σκάλα
Ο Leake βρήκε τους νότιους μύλους κοντά στην ακτή και σε «μια μικρή σκάλα όπου τα πλοία φορτώνουν ή ξεφορτώνουν». Ένα πλοίο από τη Σμύρνη ήταν αγκυροβολημένο και ξεφόρτωνε σίδερο, ενώ μια σειρά από αποθήκες απλωνόταν από…
-
19 Ιουλίου 1809
Σιτάρι της δεκάτης από τους Μύλους για την Τριπολιτσά
Ένας λογαριασμός της 7ης Ιουλίου 1809 καταγράφει «το όσον σιτάρι εσηκώθη από Μύλους διά Τριπολιτζάν» στο όνομα του Νικολού Μελέτη, προς 30 παράδες. Ήταν το σιτάρι της δεκάτης της επαρχίας του Άργους, από 52 καλλιεργητές,…
-
18 Φεβρουαρίου 1826
Πουλιέται ο νερόμυλος του Μπαρμπέρ Αλή
Με βάση τον νόμο για την πώληση των οθωμανικών κτημάτων, το διάταγμα αριθ. 16.817 πούλησε τον νερόμυλο του «Μπαρμπέρ Αλή» στο Κρόι, με περίπου 40 στρέμματα γης, σε έξι Ναυπλιώτες για 1.441 τάλιρα. Το 1832 μοίρασαν τα…
-
1843
Δημόσια αλαταποθήκη στους Μύλους
Το αλάτι ήταν κρατικό μονοπώλιο, και οι Μύλοι είχαν δημόσια αλαταποθήκη τουλάχιστον από το 1843. Οι αλαταποθηκάριοι ήταν δημόσιοι υπάλληλοι, και οι διορισμοί και οι απολύσεις τους εμφανίζονται στις εφημερίδες ως το 1877…
-
1857
Κάρα στον δρόμο Μύλων–Τρίπολης
Ως τα μέσα της δεκαετίας του 1850 ο δρόμος Τρίπολης–Μύλων είχε γίνει αμαξιτός. Εφημερίδα της Τρίπολης έγραφε το 1858 ότι τον περνούσαν περίπου δέκα φορτηγά κάρα την ημέρα, που μετέφεραν εμπορεύματα ανάμεσα στη σκάλα των…
-
Μάρτιος 1858
Ο πάρεδρος υποδέχεται τον Όθωνα και την Αμαλία
Ο Όθων και η Αμαλία ήρθαν με ατμόπλοιο από το Ναύπλιο στους Μύλους, όπου όλοι οι κάτοικοι τους υποδέχθηκαν με την τοπική μουσική. Ο ειδικός πάρεδρος των Μύλων «κ. Λουκάς» είχε στρώσει τους δρόμους με μυρτιές και είχε…
-
1865
Ένας Κυνουριώτης νοικιάζει τον μύλο
Το 1865 οι κληρονόμοι των Ναυπλιωτών αγοραστών νοίκιασαν τον μύλο του Μπαρμπέρ Αλή στον Γεώργιο Β. Βασιλόπουλο από τη Μεσορράχη της Κυνουρίας. Η οικογένειά του θα κρατούσε τον μύλο σχεδόν έναν αιώνα.
-
16 Δεκεμβρίου 1865
Οι Μύλοι χωρίς τελωνείο
Τα εμπορεύματα για την Τρίπολη που ξεφόρτωναν στους Μύλους έπρεπε ακόμη να εκτελωνιστούν στο Ναύπλιο, «μη υπάρχοντος εις Μύλους τελωνείου». Εφημερίδα της Τρίπολης παραπονιόταν για τον κόπο που προκαλούσε αυτό στο εμπόριο…
-
17 Ιουνίου 1868
Ανατινάζεται το εθνικό πυριτιδοποιείο
Το εθνικό πυριτιδοποιείο των Μύλων ανατινάχτηκε μαζί με την πυριτιδαποθήκη που ήταν δίπλα. Πέντε άνθρωποι σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους ένας λοχίας και δύο πυριτιδοποιοί, και άλλοι οκτώ με δέκα τραυματίστηκαν. Κάηκαν 6.000 με…
-
1873
Τελωνειακός σταθμός στους Μύλους
Μετά από χρόνια αιτημάτων, νόμος του 1873 ίδρυσε «τελωνιακόν σταθμόν εις Μύλους του Άργους». Τα εμπορεύματα για την Αρκαδία δεν χρειαζόταν πια να περνούν από το Ναύπλιο. Το 1874 εφημερίδα σημείωνε ότι «δημόσια…
-
29 Μαρτίου 1873
Το σφυροκοπείο του Οπλοστασίου στους Μύλους
Εφημερίδα κατέγραφε «το εν Μύλοις σφυροκοπείον» ανάμεσα στα παραρτήματα του Οπλοστασίου του Ναυπλίου, μαζί με νιτροποιείο και καψυλοποιείο. Το σφυροκοπείο βρισκόταν στη «στομαλίμνη», στην εκβολή της λίμνης της πηγής, και…
-
13 Φεβρουαρίου 1874
Το κράτος εκμισθώνει το ιχθυοτροφείο ως τον «Μύλο Μπαρμπέραγα»
Δημοπρασία του κράτους για τα ιχθυοτροφεία της Αργολίδας περιέγραφε ότι το ιχθυοτροφείο του ποταμού του Άργους και του Αλμυρού αρχίζει από τα Λιθαράκια και τελειώνει στον Αλμυρό «εις θέσιν Μύλου Μπαρμπέραγα». Στα νερά…
-
1875
Ο Βασιλόπουλος αγοράζει τον μύλο
Το 1875 ο Γεώργιος Βασιλόπουλος αγόρασε τον μύλο που νοίκιαζε για περίπου 7.000 δραχμές, πληρωτέες σε δέκα χρόνια.
-
15 Δεκεμβρίου 1876
Ατμοσφύρα στη θέση του νερόμυλου
Το Οπλοστάσιο αποφάσισε ότι η σφυρηλάτηση που γινόταν «εν τω εν Μύλοις υδραυλικώ τροχώ» θα αντικατασταθεί με ατμοκίνητη σφύρα. Ήταν η αρχή του τέλους για το υδροκίνητο κρατικό σιδηρουργείο.
-
26 Ιουλίου 1877
Το πυριτιδοποιείο των Μύλων δουλεύει εντατικά
Στο τεταμένο καλοκαίρι του ρωσοτουρκικού πολέμου, ο Τύπος ανέφερε ότι «εργάζεται δραστηρίως το εν Μύλοις πυριτιδοποιείον». Εννέα χρόνια μετά την έκρηξη του 1868, εδώ γινόταν πάλι μπαρούτι.
-
Οκτώβριος 1887
Λαθραία μεταξωτά στην παραλία των Μύλων
Το φθινόπωρο του 1887 ο ειρηνοδίκης και η χωροφυλακή του Άργους πληροφορήθηκαν ότι γινόταν λαθρεμπόριο στην παραλία των Μύλων. Πήγαν επί τόπου και κατέσχεσαν έξι μεγάλα κιβώτια και ένα δέμα με μεταξωτά υφάσματα, γραβάτες…
-
19 Σεπτεμβρίου 1889
Τελωνειακός σταθμός στους Μύλους
Με βάση νέο τελωνειακό νόμο, ο Νικόλαος Θεολογίδης διορίστηκε επίσημα τελωνοσταθμάρχης «Μύλων Άργους», θέση που ήδη κατείχε. Τα εμπορεύματα που ξεφόρτωναν στους Μύλους περνούσαν από τα χέρια του.
-
14 Δεκεμβρίου 1889
Νέος τελωνοσταθμάρχης: ο Νικήτας Λουδάρος
Ο Νικήτας Λουδάρος διορίστηκε τελωνιακός σταθμάρχης Μύλων Άργους. Αντικατέστησε τον Νικόλαο Θεολογίδη, ο οποίος είχε υπηρετήσει πάνω από δύο χρόνια και προήχθη σε υποτελώνη Οθωνών.
-
22 Σεπτεμβρίου 1892
Αλλαγές στον τελωνειακό σταθμό
Η Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δημοσίευσε τον διορισμό του Ανδρέα Παπανδρέου ως τελωνιακού σταθμάρχη Μύλων Άργους στη θέση του Γεωργίου Δ. Μουσμούλη, ο οποίος απολύθηκε. Ο Νικήτας Λουδάρος, προηγούμενος προϊστάμενος του…
-
7 Αυγούστου 1897
Ακόμη ένας νέος τελωνοσταθμάρχης
Ο Ι. Π. Διγενής, πρώην τελωνοσταθμάρχης Κιονίου, διορίστηκε τελωνοσταθμάρχης Μύλων Άργους. Οι προϊστάμενοι άλλαζαν συχνά: το 1894 ένας προκάτοχός του (το όνομα δεν διαβάζεται καθαρά) είχε προαχθεί αλλού.
-
28 Αυγούστου 1900
Λαθραίο τσιγαρόχαρτο στην αποθήκη του σταθμού
Αστυνομικοί από το Άργος κατέσχεσαν λαθραίο τσιγαρόχαρτο στην αποθήκη εμπορευμάτων του σιδηροδρομικού σταθμού «Μύλων Άργους». Το τσιγαρόχαρτο ήταν μονοπωλιακό είδος του κράτους και ο σιδηρόδρομος ένας εύκολος τρόπος για…
-
Απρίλιος 1907
Θεμέλιος λίθος του παγοποιείου «Αμυμώνη»
Στις αρχές Απριλίου 1907 τέθηκε πίσω από τον νερόμυλο του Μπαρμπέρ Αλή ο θεμέλιος λίθος του πρώτου παγοποιείου των Μύλων. Ιδρυτές ήταν οι πρώτοι ξάδελφοι Ιωάννης Βασιλόπουλος, οινοπνευματοποιός στην Τρίπολη, και…
-
4 Αυγούστου 1907
Εγκαίνια του παγοποιείου «Αμυμώνη»
Το εργοστάσιο εγκαινιάστηκε μια Κυριακή του Ιουλίου 1907 (με το παλιό ημερολόγιο) και έβγαζε πάγο και λεμονάδα από τις αρχές Αυγούστου. Τα μεταχειρισμένα μηχανήματά του ήρθαν από το αθηναϊκό παγοποιείο «Όλυμπος»· έβγαζε…
-
5 Ιουνίου 1912
Δίκη κατά των κληρονόμων του μυλωνά
Στις 23 Μαΐου 1912 το Πρωτοδικείο Ναυπλίου (απόφαση 539/1912) καταδίκασε τους κληρονόμους του Γεωργίου Βασιλόπουλου, που είχε πεθάνει το 1907, να πληρώσουν χρέος 2.483,75 δραχμών σε δανειστή από το Άργος. Οι περισσότεροι…
-
9 Ιουλίου 1912
Το παγοποιείο «Όλυμπος» κινείται δικαστικά
Στις 26 Ιουνίου 1912 το Πρωτοδικείο Αθηνών εξέτασε αγωγή της Ανώνυμης Παγοποιητικής Εταιρίας «Ο Όλυμπος» κατά των αδελφών Κωνσταντίνου και Ιωάννη Γ. Βασιλόπουλου για συναλλαγματική 3.975 δραχμών. Ήταν σχεδόν σίγουρα το…
-
1917
Το παγοποιείο «Αμυμώνη» κλείνει
Με διάφορες διακοπές η «Αμυμώνη» λειτούργησε μια δεκαετία, από το 1907 ως το 1917. Έπειτα οι εργασίες σταμάτησαν απότομα, λόγω των παλιών μηχανών, της μικρής ζήτησης ή, το πιθανότερο, για οικονομικούς λόγους· οι εργάτες…
-
2 Οκτωβρίου 1928
Συλλαμβάνεται λαθρέμπορος καπνού στους Μύλους
Ο αστυνομικός σταθμάρχης Μύλων Χ. Γκεκόπουλος συνέλαβε λαθρέμπορο από τη Δαλαμανάρα, που μετέφερε ένα σακί κομμένο καπνό και τσιγαρόχαρτα.
-
Δεκέμβριος 1930
Ο τελωνειακός σταθμός λειτουργεί ακόμη: νέος προϊστάμενος το 1930
Η εφημερίδα του Άργους ανέφερε ότι «από ημερών ανέλαβεν εις Μύλους ο νέος Τελωνοσταθμάρχης κ. Γρηγόριος Δυμωπέρης». Τελωνειακοί υπάλληλοι υπηρετούσαν στους Μύλους τουλάχιστον σαράντα χρόνια.
-
13 Ιουλίου 1941
Αεροφωτογραφία: ο βόρειος νερόμυλος στην ακτή
Βόρεια του χωριού οι φωτογραφίες της 13ης Ιουλίου 1941 δείχνουν ένα κτίριο μύλου περίπου 21 επί 7 μέτρα στην ακτή, που τροφοδοτούνταν από ένα περιτειχισμένο, ολόισιο αυλάκι από τη βόρεια πηγή στους πρόποδες του Ποντίνου,…
-
7 Οκτωβρίου 1950
Θεμέλιος λίθος του παγοποιείου «Η Λέρνη»
Στις αρχές του 1950 ο Αναστάσιος Βασιλείου αγόρασε τα ερείπια των παλιών κρατικών αποθηκών στην παραλία των Μύλων και ισοπέδωσε το οικόπεδο. Στις 7 Οκτωβρίου 1950, μετά από αγιασμό, έθεσε τον θεμέλιο λίθο του παγοποιείου…
-
Δεκέμβριος 1955
Πρότυπο τυροκομείο στους Μύλους
Η «Άσπις του Άργους» επαινεί «τον ρέκτη επιχειρηματία εν Μύλοις κ. Χρ. Κουτούζο», που ίδρυσε πρότυπο τυροκομείο, «ένα κόσμημα των Μύλων» και το μοναδικό κέντρο επεξεργασίας τυριού.
-
1957
Ο μύλος του Μπαρμπέρ Αλή δουλεύει ακόμη
Το 1957 ο Α. Π. Τσακόπουλος έγραφε ότι από τους τουρκικούς νερόμυλους σωζόταν, και δούλευε ακόμη, μόνο εκείνος του «Μπαρμπέρ Αλή» στο Κρόι, βόρεια των Μύλων. Κρατούσε ακόμη το όνομα του Οθωμανού ιδιοκτήτη του και ανήκε…
-
13 Οκτωβρίου 1957 – 10 Νοεμβρίου 1957
Σειρά άρθρων για το πρώτο παγοποιείο
Από τις 13 Οκτωβρίου ως τις 10 Νοεμβρίου 1957 η «Άσπις του Άργους» δημοσίευσε σε τέσσερις συνέχειες τις «Ιστορικαί Σημειώσεις – Το πρώτον παγοποιείον Μύλων–Λέρνης» του Α. Π. Τσακόπουλου. Γραμμένες εν μέρει από μνήμης,…
-
12 Φεβρουαρίου 1958 – 22 Ιουνίου 1958
Το παγοποιείο «Η Λέρνη» βουλιάζει στα χρέη
Στις 12 Φεβρουαρίου 1958 η «Βιομηχανία Ψύχους Μύλων “Η Λέρνη”» ανακοίνωσε ότι από τον Ιούνιο θα άρχιζε να πληρώνει τους πιστωτές της, και τον Μάιο ο Βασιλείου κάλεσε δεκατρείς πιστωτές σε συνάντηση στο εργοστάσιο στις 22…
-
1960
Χτίζεται το Α' Αντλιοστάσιο Λέρνης
Το 1960 χτίστηκε δίπλα στην κύρια πηγή, στον δρόμο Άργους–Τρίπολης, το «Α' Αντλιοστάσιο Λέρνης». Τα τέσσερα αντλητικά του συγκροτήματα ανεβάζουν 5.000 κυβικά μέτρα την ώρα, σχεδόν όσο δίνει η πηγή, για να ποτίσουν 11.500…
-
1966
Ένα «εργοστάσιο» στον βρετανικό χάρτη
Ο βρετανικός ναυτικός χάρτης 1518 του Ναυαρχείου (1966) σημειώνει ένα κτίριο με την ένδειξη «Facty» λίγο βορειοδυτικά της ρίζας του μόλου των Μύλων. Πιθανότατα είναι το κτίριο του παγοποιείου «Η Λέρνη» στην παραλία.
-
24 Οκτωβρίου 2018
Παγωτό που φτιάχνεται στους Μύλους
Έναν αιώνα μετά το πρώτο παγοποιείο, η παγωτοβιοτεχνία FOODPROM (Provio) των αδελφών Αθανασίου και Χρήστου Μητσάκου έχει σύγχρονη μονάδα παραγωγής στο Καμίνι, κοντά στο Καλαμάκι, στην περιοχή των Μύλων. Το 2018–19 ήταν…