Visit Myloi
Οργανώστε την επίσκεψη
Μπλε-μπεζ αυτοκινητάμαξα στην αποβάθρα του σταθμού των Μύλων κάτω από ψηλά δέντρα (ψηφιακά αποκατεστημένη)

Φωτογραφία: Visit Myloi collection

Ο σιδηροδρομικός κόμβος

Ο σιδηροδρομικός σταθμός των Μύλων

Για περισσότερο από έναν αιώνα, στους Μύλους τα τρένα από την Κόρινθο και το Άργος συναντούσαν τη γραμμή που ανέβαινε στα βουνά της Αρκαδίας. Τα κτήρια του σταθμού στέκουν ακόμα δίπλα στις σιωπηλές γραμμές.

Εκεί όπου η γραμμή έστριβε προς την ενδοχώρα

Ο σιδηρόδρομος της Πελοποννήσου κατασκευάστηκε με μετρικό πλάτος από το 1882 και μετά. Στις 4 Αυγούστου 1886 η γραμμή από το Άργος έφτασε στους Μύλους, στην ακτή κάτω από τον Ποντίνο.

Οι Μύλοι έγιναν τότε η αφετηρία μιας δεύτερης, πολύ δυσκολότερης γραμμής: μέσα από τα βουνά προς την Τρίπολη και ως την Καλαμάτα. Το τμήμα ως την Τρίπολη παραδόθηκε στην κυκλοφορία την 1η Φεβρουαρίου 1892. Για δεκαετίες κάθε τρένο ανάμεσα στο Άργος και τον νότο περνούσε από το χωριό, γι' αυτό ένας τόσο μικρός τόπος έχει τόσο μεγάλο σταθμό.

Περίπατος με δικό σας ρυθμό

Περίπατος στον σταθμό των Μύλων

Ένας σύντομος περίπατος στον σιδηροδρομικό σταθμό, από την προβλήτα όπου έφταναν τα τρένα από τη θάλασσα ως το παλιό αμαξοστάσιο: οκτώ στάσεις, χάρτης, οδηγός για τις μηχανές και ιστορικές φωτογραφίες. Φτιαγμένος για να τον διαβάζετε στο κινητό σας.

Περίπου 700 μ. · 30–45 λεπτά · επίπεδη διαδρομή

Δείτε τον οδηγό Λήψη (PDF, 2,8 MB)

Junior έκδοση · 9 έως 12 ετών

Η περιπέτεια του τρένου στους Μύλους

Ο ίδιος περίπατος ως διαδρομή εξερεύνησης για μικρούς φίλους του τρένου, με ξεναγό τον Κώστα: εικονογραφημένες ιστορίες, αποστολές, πώς δουλεύει η ατμομηχανή και οδηγός για τις μηχανές. Όποιος τον ολοκληρώσει δείχνει το μετάλλιό του στο περίπτερο του χωριού και παίρνει δωρεάν τη χάρτινη μακέτα του σταθμού.

Προσοχή: οι χάρτινες μακέτες του σταθμού έχουν προσωρινά εξαντληθεί. Θα τυπωθούν ξανά το συντομότερο δυνατό.

Πάντα με έναν συνοδό ενήλικα · περίπου 45 λεπτά

Δείτε τη junior έκδοση Λήψη (PDF, 0,7 MB)

Myloi Food Village

Σουβλάκι από το παράθυρο

Επειδή τόσα τρένα σταματούσαν στον κόμβο, οι Μύλοι έγιναν γνωστοί και για κάτι άλλο: το σουβλάκι. Οι πωλητές περπατούσαν δίπλα στα βαγόνια με δίσκους γεμάτους καλαμάκια και τα έδιναν στους επιβάτες από τα ανοιχτά παράθυρα.

Τα τρένα σταμάτησαν, όμως τα ψητοπωλεία κοντά στον σταθμό και στο σταυροδρόμι κράτησαν ζωντανή την παράδοση. Σήμερα το σουβλάκι των Μύλων είναι ένας από τους λόγους που ο κόσμος σταματά ακόμα στο χωριό.

Myloi Food Village
Σερβιτόροι με λευκά σακάκια κουβαλούν δίσκους με σουβλάκια δίπλα στο τρένο στον σταθμό των Μύλων
Σερβιτόροι με λευκά σακάκια κουβαλούν δίσκους με σουβλάκια δίπλα στο τρένο στον σταθμό των Μύλων Magazine scan, 1960s (Visit Myloi collection)
Σουβλατζής σηκώνει τον δίσκο προς τους επιβάτες στα παράθυρα του τρένου στους Μύλους (ψηφιακά αποκατεστημένη)
Σουβλατζής σηκώνει τον δίσκο προς τους επιβάτες στα παράθυρα του τρένου στους Μύλους (ψηφιακά αποκατεστημένη) © Ole Holbech

Πέντε κτήρια

Ο χώρος του σταθμού διατηρεί και τα πέντε αρχικά του κτήρια:

  1. Αμαξοστάσιο 1886

    Το μεγαλύτερο και πιο αξιόλογο κτήριο του σταθμού: δύο μακρόστενες πέτρινες αίθουσες όπου στάθμευαν οι αμαξοστοιχίες της γραμμής προς Τρίπολη και Καλαμάτα, με λαξευτούς γωνιόλιθους σε όλες τις όψεις. Η μία από τις δύο στέγες έχει χαθεί.

  2. Σταθμός Σ.Μ.Ε. ως το 1891

    Το μικρό εκδοτήριο των Σιδηροδρόμων Μεσημβρινής Ελλάδος. Όταν η εταιρεία απορροφήθηκε το 1891 έγινε κατοικία του φύλακα· σήμερα χρησιμοποιείται εν μέρει ως θερινή κατοικία.

  3. Αποθήκη εμπορευμάτων

    Τα τρένα σταματούσαν μπροστά στις συρόμενες πόρτες της, στο ύψος των βαγονιών, για φόρτωση και εκφόρτωση. Πέτρινοι τοίχοι, ξύλινα δάπεδα και ξύλινη στέγη.

  4. Καφενείο

    Το λιτότερο κτήριο του συνόλου, αλλά πολυσύχναστο: από τα πρώτα χρόνια εξυπηρετούσε τους επιβάτες που περίμεναν το τρένο τους.

  5. Σταθμός Σ.Π.Α.Π.

    Ο κύριος σταθμός: διώροφος σταθμός γ΄ τάξης, χαρακτηριστικό δείγμα της σιδηροδρομικής αρχιτεκτονικής. Κάτω ήταν το εκδοτήριο και οι αίθουσες αναμονής· στον επάνω όροφο έμενε ο σταθμάρχης, ώσπου μεταφέρθηκε στο απέναντι πρώην κτήριο των Σ.Μ.Ε. Σήμερα ο επάνω όροφος είναι θερινή κατοικία.

Τα αρχικά σχέδια

Αρχικό σχέδιο του σταθμού: πρόσοψη και κάτοψη με αίθουσες αναμονής, γραφείο σταθμάρχη και χώρο αποσκευών
Αρχικό σχέδιο του σταθμού: πρόσοψη και κάτοψη με αίθουσες αναμονής, γραφείο σταθμάρχη και χώρο αποσκευών Railway archive (supplied by Visit Myloi)
Παλιό σχέδιο υπηρεσιακού κτηρίου του σταθμού με πρόοψη και κάτοψη
Παλιό σχέδιο υπηρεσιακού κτηρίου του σταθμού με πρόοψη και κάτοψη Railway archive (supplied by Visit Myloi)

Χρονολόγιο

  1. 1882

    Αρχίζει η κατασκευή του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου επί κυβέρνησης Τρικούπη, με μετρικό πλάτος.

  2. 15 Απριλίου 1886

    Αρχίζουν τα τακτικά δρομολόγια Κόρινθος – Άργος – Ναύπλιο.

  3. 4 Αυγούστου 1886

    Εγκαινιάζεται η γραμμή Άργος – Μύλοι.

  4. 1888

    Υπογράφεται σύμβαση με εταιρεία βελγικών συμφερόντων για την κατασκευή της γραμμής Μύλοι – Καλαμάτα μέσα σε τρία χρόνια.

  5. Δεκέμβριος 1889

    Για τη θεμελίωση της σιδηροδρομικής γέφυρας στη λίμνη Λέρνα έρχονται εξειδικευμένοι Αρμένιοι εργάτες.

  6. Ιούνιος 1890

    Ιδρύεται η εταιρεία Σιδηρόδρομοι Μεσημβρινής Ελλάδος (Σ.Μ.Ε.) για την εκμετάλλευση της γραμμής Μύλοι – Καλαμάτα.

  7. 1891

    Μετά από δύσκολες διαπραγματεύσεις η γραμμή Μύλοι – Καλαμάτα περνά στους Σ.Π.Α.Π.· ο σταθμός των Σ.Μ.Ε. καταργείται και γίνεται κατοικία του φύλακα.

  8. 1 Φεβρουαρίου 1892

    Παραδίδεται στην κυκλοφορία η γραμμή Μύλοι – Τρίπολη.

  9. 1942–1944

    Υποδομές του σιδηροδρόμου καταστρέφονται από τα γερμανικά στρατεύματα, ανάμεσά τους η γέφυρα του Αχλαδοκάμπου το 1944.

  10. 1970

    Η εκμετάλλευση περνά στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε.).

  11. 2003–2010

    Η γραμμή Κόρινθος – Άργος – Καλαμάτα ανακαινίζεται, όμως με την ολοκλήρωση του έργου το 2010 τα τακτικά δρομολόγια στην Πελοπόννησο αναστέλλονται.

Από το αρχείο

Μπλε-μπεζ αυτοκινητάμαξα στην αποβάθρα του σταθμού των Μύλων κάτω από ψηλά δέντρα (ψηφιακά αποκατεστημένη)
Μπλε-μπεζ αυτοκινητάμαξα στην αποβάθρα του σταθμού των Μύλων κάτω από ψηλά δέντρα (ψηφιακά αποκατεστημένη) Visit Myloi collection
Αυτοκινητάμαξα στους Μύλους με δύο σιδηροδρομικούς στην αποβάθρα
Αυτοκινητάμαξα στους Μύλους με δύο σιδηροδρομικούς στην αποβάθρα Visit Myloi collection
Δύο αυτοκινητάμαξες στους Μύλους, με το πέτρινο κτήριο του σταθμού αριστερά
Δύο αυτοκινητάμαξες στους Μύλους, με το πέτρινο κτήριο του σταθμού αριστερά Visit Myloi collection
Ασπρόμαυρη φωτογραφία ντιζελάμαξας με επιβατική αμαξοστοιχία στον σταθμό των Μύλων
Ασπρόμαυρη φωτογραφία ντιζελάμαξας με επιβατική αμαξοστοιχία στον σταθμό των Μύλων Visit Myloi collection
Τρένο φτάνει στους Μύλους κάτω από τα δέντρα ενώ επιβάτες διασχίζουν τις γραμμές
Τρένο φτάνει στους Μύλους κάτω από τα δέντρα ενώ επιβάτες διασχίζουν τις γραμμές Visit Myloi collection
Οι χορταριασμένες γραμμές του σταθμού των Μύλων από ψηλά
Οι χορταριασμένες γραμμές του σταθμού των Μύλων από ψηλά Visit Myloi
Ένα γαλάζιο Triumph Herald της δεκαετίας του 1960 μπροστά στον παλιό σταθμό των Μύλων
Ένα γαλάζιο Triumph Herald της δεκαετίας του 1960 μπροστά στον παλιό σταθμό των Μύλων K. Doris & Triskelion / Visit Myloi

Ένα μέλλον για τον σταθμό;

Το 2015 μια διπλωματική εργασία αρχιτεκτονικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης αποτύπωσε λεπτομερώς και τα πέντε κτήρια και πρότεινε την αποκατάσταση του σταθμού ως σιδηροδρομικού μουσείου, με κέντρο το αμαξοστάσιο. Παραμένει πρόταση.

Πηγή: E. Roussou, Αποκατάσταση & επανάχρηση του σιδηροδρομικού σταθμού των Μύλων Αργολίδος (diploma thesis, Democritus University of Thrace, 2015), citing the newspapers Άργος, Δαναός, Αργολίς and Πρόοδος. Photographs: Visit Myloi collection; © Ole Holbech (souvlaki seller); magazine scan, 1960s.