Οι εκκλησίες των Μύλων

Νότια του χωριού, κοντά στις πηγές της Λέρνας

Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου

Γιορτή 26 Οκτωβρίου

Ο ναός βρίσκεται στη νότια άκρη του χωριού, κοντά στο κοιμητήριο και τις πηγές της Λέρνας. Είναι μία από τις στάσεις της διαδρομής περιπάτου του Visit Myloi.

Ο άγιος

Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης μαρτύρησε στις αρχές του 4ου αιώνα, επί Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Είναι από τους πιο αγαπητούς αγίους στην Ελλάδα και πολιούχος της Θεσσαλονίκης, και συχνά εικονίζεται ως νέος στρατιωτικός έφιππος.

Ο στρατιωτικός μάρτυρας της Θεσσαλονίκης

Σύμφωνα με τον Βίο του, ο Δημήτριος καταγόταν από επιφανή οικογένεια της Θεσσαλονίκης και υπηρετούσε ως αξιωματικός στον ρωμαϊκό στρατό. Όταν έγινε γνωστό ότι δίδασκε τη χριστιανική πίστη, φυλακίστηκε σε ένα λουτρό και εκεί, γύρω στο 306, θανατώθηκε με λόγχες με εντολή του αυτοκράτορα. Λίγο πριν, ο νεαρός Νέστορας, με την ευχή του, είχε νικήσει στην αρένα τον αγαπημένο μονομάχο του αυτοκράτορα, τον Λυαίο. Πάνω από τον τόπο του μαρτυρίου του χτίστηκε αργότερα μεγάλη βασιλική, που στέκει ακόμη στο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Ο Μυροβλύτης και το καλοκαιράκι του Αγίου Δημητρίου

Ο Δημήτριος ονομάζεται Μυροβλύτης, γιατί από τον τάφο του έλεγαν ότι ανάβλυζε ευωδιαστό μύρο. Η γιορτή του στις 26 Οκτωβρίου πέφτει συχνά σε μια περίοδο ήπιου φθινοπωρινού καιρού που οι Έλληνες λένε «το καλοκαιράκι του Αγίου Δημητρίου». Σε πολλά μέρη σημάδευε και το τέλος της αγροτικής χρονιάς: ανοίγει το καινούργιο κρασί, και παλιότερα βοσκοί και εργάτες έκλειναν τις συμφωνίες τους γύρω από αυτή την ημερομηνία.

Οδηγίες διαδρομής (ανοίγει σε νέα καρτέλα)

Ερείπιο στο κάστρο του Ποντίνου, 14ος αιώνας

Η ξεχασμένη εκκλησία του κάστρου

Ερείπιο Γιορτή: Άγνωστη

Οι Μύλοι έχουν τρεις εκκλησίες σε λειτουργία και μια τέταρτη που ξεχάστηκε για αιώνες. Σε ένα γερμανικό τοπογραφικό σχέδιο του κάστρου του 1957, ένα μικρό κτήριο στο ανατολικό τείχος του εξωτερικού περιβόλου σημειώνεται ως «Kirchenruine»: ερείπιο ναού.

Τι βρήκαν οι αρχαιολόγοι

Το ερείπιο έχει πλέον μελετηθεί. Πρόκειται για μικρό μονόχωρο ναό, περίπου 9,00 επί 4,80 μέτρα, με ημικυκλική αψίδα στα ανατολικά. Η αψίδα ακουμπά στο τείχος του κάστρου, που σε εκείνο το σημείο κάνει μια καμπύλη για να την περιβάλει. Το ιερό είχε πλακόστρωτο δάπεδο υπερυψωμένο κατά ένα σκαλοπάτι, και δεν σώζεται κανένα ίχνος κτιστής αγίας τράπεζας ή τέμπλου. Για τους ερευνητές αυτά είναι ενδείξεις ότι ο ναός ανήκε στο λατινικό δόγμα και χτίστηκε για τους Φράγκους άρχοντες του κάστρου. Πρόκειται για ισχυρή ένδειξη, όχι για απόδειξη.

Ένας ιερέας που έπρεπε να μείνει

Στη διαθήκη του το 1347, ο Gautier ΣΤ΄ de Brienne, κύριος του Άργους και της Ναυπλίας, άφησε εξήντα υπέρπυρα, βυζαντινά χρυσά νομίσματα, κάθε χρόνο για έναν ναό και τον ιερέα του στο κτήμα του στο Κιβέρι. Τα χρήματα θα προέρχονταν από την ενοικίαση ενός καταστήματος υφασμάτων στο Άργος. Σε αντάλλαγμα, ο ιερέας έπρεπε να μένει μόνιμα στο κάστρο και να τελεί καθημερινά θεία λειτουργία. Άλλα πενήντα υπέρπυρα προορίζονταν για τα βιβλία, τα σκεύη και τα έπιπλα του ναού. Αν πρόκειται για το ίδιο κτήριο δεν μπορεί να αποδειχθεί. Όμως κάπου στον Ποντίνο, ένας ιερέας λειτουργούσε κάθε πρωί πάνω από τον αργολικό κάμπο, επειδή έτσι το θέλησε ο άρχοντάς του.

Τι δεν γνωρίζουμε

Το όνομα του ναού, ο άγιος στον οποίο ήταν αφιερωμένος, η ακριβής χρονολογία κατασκευής του και η ταυτότητα του ιερέα παραμένουν άγνωστα.

Πηγή: I. Varalis, K. Bountouris, G. Tsekes, ‘Το Λατινικό κάστρο CHIVERI στους Μύλους Λέρνας’ (conference Fortification architecture in the Peloponnese, Loutraki 2011), and the will of Gautier VI de Brienne (1347), both as cited by Argoliki Vivliothiki, ‘The Chamires castle’ (10 Sept 2026); W. E. McLeod, ‘Kiveri and Thermisi’, Hesperia 31 (1962) 378–392.

Οδηγίες διαδρομής (ανοίγει σε νέα καρτέλα)