De broers die hun akkers aan Lerna leenden

Zeven zomers lang groeven Amerikaanse archeologen in de akkers van twee broers bij Myloi. Daarna kochten ze het mooiste stuk. Het verhaal van Georgios en Panagiotis Kotsiopoulos, zonder wie Lerna er niet zo bij zou liggen.

Een boomgaard en wat graan

In 1952 was de lage heuvel naast de weg bij Myloi gewoon landbouwgrond. Aan de noordkant stond een boomgaard, aan de zuidkant groeide graan. Overal lagen scherven in de grond. De spoorlijn naar Tripoli liep er al dwars doorheen, en in de oorlog waren er geschutstellingen in gegraven.

De grond was van twee broers, Georgios en Panagiotis Kotsiopoulos. Zij woonden niet in Myloi, maar in Lithovouni en Steno, twee dorpen bij Tripoli in Arkadië, aan de oude weg die over Achladokampos naar Myloi afdaalt.

"Vrijelijk toestemming gegeven"

Toen John L. Caskey van de American School of Classical Studies in 1952 wilde graven, zeiden de broers ja. In september begon de eerste proefcampagne. Caskey bedankte hen voor de toestemming, "vrijelijk gegeven, om in hun akkers te graven". Jaar na jaar werd de opgraving groter, met soms meer dan dertig arbeiders, velen uit Myloi.

"Een bijzonder woord van dank zijn we ook verschuldigd aan de broers George en Panayotis Kotsiopoulos, voor hun gulle medewerking: zij lieten ons het werk op hun grond voortzetten."

J. L. Caskey, Hesperia 26 (1957)

20 augustus 1957

In de laatste zomer van het graven, op 20 augustus 1957, verkochten de broers het hart van het terrein: het grootste opgegraven stuk, met het Huis van de Dakpannen, en een pad van drie meter breed en zo'n honderd meter lang vanaf de hoofdweg. Diezelfde maand verrees het moderne beschermdak boven het Huis van de Dakpannen, deels betaald door het Griekse ministerie van Onderwijs. De andere sleuven werden dichtgegooid, en die grond ging weer onder de ploeg.

In de winter van 1958–59 kwam er een hek omheen en werden olijfbomen, oleanders en wijnranken geplant. Op 2 juli 1959 droegen de Amerikanen Lerna over aan de Griekse Archeologische Dienst, en de gemeenschap Myloi maakte Caskey ereburger. Een oud-arbeider uit Myloi, Manolis Mavrias, verzorgde de beplanting nog jarenlang.

"… gekocht van de eigenaren, George en Panayiotis Kotsiopoulos, die ons zeven jaar lang gul en geduldig op hun grond hadden laten graven."

J. L. Caskey, voorwoord bij Lerna I (1969)

Een bruidsschat in de vlakte?

Hoe kwamen twee mannen uit de bergen aan akkers bij de zee? Een aanwijzing staat in een krant van mei 1923: toen trouwde in Myloi Giannoula N. Bouziou, een dochter van het dorp, met Georgios D. Kotsiopoulos uit Lithovouni. Haar broer Konstantinos, die in Chicago woonde, liet er in een Grieks-Amerikaanse krant een felicitatie voor plaatsen. Een bruid bracht in die tijd vaak grond mee als bruidsschat (προίκα). Misschien was deze Georgios een van de twee broers, misschien hun vader. Als die bruidsschat akkers bij de heuvel omvatte, verklaart dat hoe een familie uit Arkadië eigenaar werd van de grond waaronder Lerna verborgen lag. Het is de meest waarschijnlijke verklaring, maar nog niet bewezen.

Ook de prijs en de oppervlakte kennen we nog niet. De koopakte van 1957 ligt waarschijnlijk in het archief van de American School in Athene. Wordt vervolgd.