Στις 14 Νοεμβρίου 1963 η αθηναϊκή απογευματινή εφημερίδα Βραδυνή αφιέρωσε ολόκληρο ρεπορτάζ στο χωριό μας. Ο απεσταλμένος της, Ιω. Βουτσινάς, το ονόμασε «μια κοινότης γεμάτη ιστορία και… σκνίπα!». Εξήντα και πλέον χρόνια μετά, δημοσιεύουμε ξανά το πρωτότυπο άρθρο, όπως τυπώθηκε τότε, μαζί με το πλήρες κείμενο.
Το κείμενο του άρθρου
Μεταγραφή από τη σελίδα της εφημερίδας, με την ορθογραφία της εποχής.
ΕΞΟΡΜΗΣΙΣ ΣΤΟΝ ΜΩΡΗΑ · ΟΙ ΜΥΛΟΙ
Μιά κοινότης γεμάτη ιστορία καί… σκνίπα!ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ Η ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΠΡΟΕΚΤΑΣΙΣ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΟΣ. — ΟΔΟΠΟΙΪΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. — ΒΑΣΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΕΡΓΟ Η ΙΔΡΥΣΙΣ ΜΟΥΣΕΙΟΥ. — ΤΑ ΚΑΤΑΛΟΙΠΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΛΕΡΝΑΣ
ΤΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΜΑΣ κ. ΙΩ. ΒΟΥΤΣΙΝΑ
ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ στούς Μύλους. Στήν ιστορική Κοινότητα, όπου ό Γέρος τού Μωρηά έδωσε ένα από τά πιό τρανά δείγματα τής «στρατηγικής πονηριάς του». Στό ύψωμα Ποντίκος, πού βρίσκεται πάνω από τό χωριό, είχαν στρατοπεδεύσει τά παλληκάρια του. Λιγοστά αυτά. Λεφούσι ολόκληρο εκείνα τού Ιμπραήμ Πασά. Ό κίνδυνος άμεσος. Μά τό πανέξυπνο κεφάλι τού «Γέρου» δούλεψε αστραπιαία. Έστησε, στόν λόφο, χιλιάδες κάπες καί ξεγέλασε τόν Τούρκο καλά. Τόν περίμενε τήν επομένη στά Δερβενάκια καί τόν «έθαψε».
Οί Μύλοι οφείλουν τό όνομά τους στούς περίφημους νερόμυλους τού Μπαρμπεραλή, πού ήταν ονομαστοί σ' ολόκληρη τήν τουρκοκρατουμένη Ελλάδα. Κατά τήν αρχαιότητα ανθούσε, στό σημείο αυτό, ή ξακουστή πόλις Λέρνα, πού είναι συνδεδεμένη μέ έναν από τούς άθλους τού Ηρακλή. Απ' τήν πανάρχαιη πολιτεία δέν σώζονται παρά ίχνη μονάχα οικοδομών καί τά θεμέλια τού ανακτόρου τού βασιλέως Λέρνου, πού έφερε στό φώς, τό 1961, ό Αμερικανός αρχαιολόγος Κάσκυ. Γιά τήν αποκάλυψι αυτή ή Κοινότης ανεκήρυξε τόν Κάσκυ επίτιμον δημότην Μύλων.
Οκτακόσιοι είναι όλοι όλοι οί κάτοικοι τών Μύλων, πού αποζούν από τήν καλλιέργειαν τής γής καί τήν αλιεία. Τελευταία προστέθηκε καί ένας καινούργιος πόρος ζωής: ό τουρισμός. Καί γιά ν' ακριβολογήσουμε ό… διερχόμενος τουρισμός. Στό όμορφο χωριό θά σταματήσουν — κυρίως τό καλοκαίρι — τά καραβάνια τών αυτοκινήτων, πού οδεύουν γιά τό εσωτερικό τής Πελοποννήσου, τήν Ολυμπία, τήν Σπάρτη, τήν Μονεμβασιά. Καί 'κεί οί κουρασμένοι ταξιδιώτες θά ξαποστάσουν, θά δροσιστούν, θά χαρούν τήν όμορφη γαληνεμένη φύσι καί ιδιαίτερα τήν μαγευτική ακρογιαλιά τών Μύλων.
Όμως, τό τόσο προσοδοφόρο αυτό «σταμάτημα» υπάρχει κίνδυνος νά διακοπή. Καί τούτο γιατί οί Μύλοι μαστίζονται από τήν… σκνίπα. Σύννεφα ολόκληρα υπερίπτανται πάνω απ' τό χωριό, σάν μιά μόνιμη, επικίνδυνη απειλή. Τά μικροσκοπικά καί τόσο ενοχλητικά «πετούμενα» έρχονται από τούς βάλτους τού Άργους καί τού Άστρους. Συμβαίνει μάλιστα τό εξής περίεργο, καθώς μάς εξήγησε ό πρόεδρος τής Κοινότητος κ. Χρ. Παπαγιάννης. Επειδή τά έλη αυτά βρίσκονται σέ δυό εκ διαμέτρου αντίθετα μέρη, κάθε φορά πού φυσά άνεμος, είτε βόρειος είτε νότιος, οδηγεί τά σμήνη τίς σκνίπες πάνω από τούς Μύλους. Καί τότε — γιά νά καλαμπουρίσουμε — γίνεται εκεί πραγματικά… μύλος. Οί κάτοικοι καί οί ξένοι δέν ξέρουν πώς νά φυλαχθούν. Οί πρώτοι υπομένουν τήν συμφορά. Οί δεύτεροι φροντίζουν νά απομακρυνθούν τό ταχύτερο.
Μοναδική λύσι ό από αέρος ψεκασμός. Πράγμα πού είχε γίνει καί παλαιότερα. Δέν είναι κάτι σπουδαίο αυτό. Ούτε δαπανηρό, αλλ' ούτε απραγματοποίητο. Μπορεί νά λυθή μέ τό ελάχιστο ενδιαφέρον από μέρους τών αρμοδίων. Καί τό ενδιαφέρον αυτό περιμένουν νά εκδηλωθή εγκαίρως τόσο οί κάτοικοι, όσο καί τό Διοικητικό Συμβούλιο τής Κοινότητος, πού έχει προβή στίς δέουσες ενέργειες.
Όμως τήν Κοινότητα τών Μύλων απασχολούν καί άλλα ζητήματα. Πρωταρχικό εκείνο τής προεκτάσεως τού λιμένος. Έργο πού έμεινε αδικαιολόγητα ημιτελές. Χρειάζεται νά επεκταθή κατά 100 μέτρα τό κρηπίδωμα, ώστε νά είναι δυνατή ή στάθμευσι τών αυτοκινήτων καί νά καλυφθούν μερικοί βούρκοι, πού — στό σημείο αυτό — ασχημαίνουν πολύ τό τοπίο.
Αίτημα βασικό, επίσης, τών κατοίκων είναι νά ολοκληρωθή ή ανακατασκευή τής τουριστικής παραλιακής οδού Μύλων — Νέας Κίου — Ναυπλίου. Ό δρόμος αυτός θά προσφέρη μεγάλα οικονομικά οφέλη στήν κοινότητα καί θά συντομεύση τήν προσπέλασι από τό Ναύπλιο, προσφέροντας συγχρόνως στούς ταξιδιώτες μιά υπέροχη διαδρομή.
Λακωνικά αναφέρουμε καί τά υπόλοιπα ζητήματα πού απασχολούν τούς Μύλους. Αυτά είναι: Ή κατασκευή ευπρεπούς κοινοτικού καταστήματος, κοινοτικού ιατρείου — μέσω τού οποίου θά εξυπηρετηθούν τέσσαρες κοινότητες — τουριστικού περιπτέρου καί Μουσείου.
Τό τελευταίο έργο είναι βασικής σημασίας γιά τό χωριό. Σέ περίπτωσι πού θά πραγματοποιηθή θά συγκεντρωθούν όλα τά ευρήματα, από τόν χώρο τών ανασκαφών τής αρχαίας Λέρνας, πού βρίσκονται σήμερα, πρός φύλαξιν, στό Μουσείο Κορίνθου καί θ' αποβή πηγή ενδιαφέροντος τών αρχαιοφίλων μέ όλα τά οφέλη πού προκύπτουν από μιά τέτοια πραγματικότητα.
Τό Δ.Σ. τής Κοινότητος αποτελείται εκ τών κ.κ. Χρ. Παπαγιάννη, Ιω. Κουβαρά, Κ. Γάβρου, Γ. Λυμπεροπούλου, Π. Συρεγγέλα καί Χρ. Κουτούζου.
ΙΩ. ΒΟΥΤΣΙΝΑΣ
Λεζάντες: «Ή παραλία τών Μύλων.» — «Κάτοικοι τών Μύλων. Εις τό μέσον ό πρόεδρος τής κοινότητος κ. Χρ. Παπαγιάννης.»
Η ομαδική φωτογραφία έχει μόνο τη λεζάντα «Κάτοικοι των Μύλων. Εις το μέσον ο πρόεδρος της κοινότητος κ. Χρ. Παπαγιάννης». Οι έξι άνδρες ίσως είναι ο πρόεδρος και τα πέντε μέλη του συμβουλίου, αλλά η εφημερίδα δεν το λέει. Αναγνωρίζετε κάποιον; Γράψτε μας στο Facebook και θα προσθέσουμε τα ονόματα.
Σημείωμα της σύνταξης
- Η εφημερίδα μπερδεύει δύο γεγονότα. Στα Δερβενάκια (Ιούλιος 1822) ο Κολοκοτρώνης νίκησε τον στρατό του Δράμαλη, όχι του Ιμπραήμ. Ο Ιμπραήμ Πασάς ήρθε στον Μοριά το 1825· τότε τον σταμάτησαν στους Μύλους ο Μακρυγιάννης και ο Δημήτριος Υψηλάντης.
- Ο Κάσκυ (John L. Caskey) έσκαψε στη Λέρνα από το 1952 έως το 1958, όχι το 1961. Το μεγάλο κτίριο που αποκάλυψε οι αρχαιολόγοι το ονομάζουν «Οικία των Κεράμων», από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού· δεν είναι ανάκτορο κάποιου βασιλιά Λέρνου.
- Το κείμενο αναδημοσιεύεται όπως τυπώθηκε· τα λάθη της εποχής τα αφήσαμε και τα εξηγούμε εδώ.
Πηγή
- Η Βραδυνή (Αθήνα), 14 Νοεμβρίου 1963, σ. 3: Ιω. Βουτσινάς, «ΟΙ ΜΥΛΟΙ. Μιά κοινότης γεμάτη ιστορία καί… σκνίπα!». Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων: διαβάστε ολόκληρη την εφημερίδα.
Το άρθρο παρουσιάζεται ως πανομοιότυπο· οι διαφημίσεις γύρω του έχουν παραλειφθεί. Η ομαδική φωτογραφία έχει επεξεργαστεί ψηφιακά από την εκτύπωση της εφημερίδας, οπότε λεπτομέρειες των προσώπων μπορεί να διαφέρουν από το πρωτότυπο. Η εφημερίδα δεν κυκλοφορεί πια· αν έχετε τα δικαιώματα, επικοινωνήστε μαζί μας.


