Cerkwie w Myloi

Na południe od wsi, przy źródłach Lerny

Cerkiew Agios Dimitrios

Dzień święta 26 października

Cerkiew stoi na południowym skraju wsi, w pobliżu cmentarza i źródeł Lerny. To jeden z przystanków na trasie spacerowej Visit Myloi.

Patron

Święty Dymitr z Tesaloniki był chrześcijańskim męczennikiem z początku IV wieku, straconym za panowania cesarzy rzymskich. To jeden z najbardziej ukochanych świętych w Grecji i patron Salonik, często przedstawiany jako młody żołnierz na koniu.

Żołnierz-męczennik z Salonik

Według żywotu Demetriusz pochodził ze znakomitej rodziny z Salonik i był oficerem w armii rzymskiej. Gdy wyszło na jaw, że głosi wiarę chrześcijańską, uwięziono go w łaźni i tam, około 306 roku, z rozkazu cesarza przebito go włóczniami. Niedługo wcześniej młody Nestor, z jego błogosławieństwem, pokonał na arenie Lyajosa, ulubionego gladiatora cesarza. Nad miejscem jego męczeństwa zbudowano później wielką bazylikę, która do dziś stoi w centrum Salonik.

Mirotoczący i „małe lato” świętego Demetriusza

Demetriusza nazywa się Mirotoczącym, ponieważ z jego grobu miał wypływać wonny olejek. Jego święto 26 października wypada często w okresie łagodnej jesiennej pogody, który Grecy nazywają „małym latem świętego Demetriusza”. W wielu miejscach dzień ten wyznaczał też koniec roku rolniczego: otwiera się młode wino, a dawniej pasterze i robotnicy rolni zawierali wtedy swoje umowy.

Trasa (otwiera się w nowej karcie)

Ruina na zamku na Pontinos, XIV wiek

Zaginiony kościół na zamku

Ruina Dzień święta: Nieznany

W Myloi są trzy czynne cerkwie i czwarta świątynia, zapomniana przez wieki. Na niemieckim planie pomiarowym zamku, sporządzonym w 1957 roku, mały budynek przy wschodnim murze zewnętrznego dziedzińca oznaczono jako „Kirchenruine”: ruina kościoła.

Co odkryli archeolodzy

Ruiny zostały już zbadane. To mały, jednoprzestrzenny kościół o wymiarach około 9,00 na 4,80 metra, z półkolistą absydą od wschodu. Absyda opiera się o mur zamku, który w tym miejscu wygina się na zewnątrz, by zrobić dla niej miejsce. Prezbiterium miało posadzkę wyłożoną płytami, podniesioną o jeden stopień, i nie ma śladu murowanego ołtarza ani ikonostasu. Dla badaczy to znaki, że był to kościół łaciński, rzymskokatolicki, zbudowany dla frankijskich panów zamku. To mocna przesłanka, a nie dowód.

Kapłan, który musiał zostać

W testamencie z 1347 roku Gautier VI de Brienne, pan Argos i Nauplii, zapisał sześćdziesiąt hyperpyronów, bizantyjskich złotych monet, rocznie na kościół i jego kapłana w swoich dobrach w Kiveri. Pieniądze miały pochodzić z czynszu za sklep w Argos, w którym sprzedawano sukno. W zamian kapłan miał na stałe mieszkać na zamku i codziennie odprawiać mszę. Kolejne pięćdziesiąt hyperpyronów przeznaczono na księgi, naczynia liturgiczne i wyposażenie kościoła. Nie da się udowodnić, czy chodzi o ten sam budynek. Ale gdzieś na wzgórzu Pontinos pewien kapłan odprawiał niegdyś każdego ranka mszę ponad równiną Argolidy, bo tak życzył sobie jego pan.

Czego nie wiemy

Nazwa kościoła, jego patron, dokładna data budowy i tożsamość kapłana wciąż pozostają nieznane.

Źródło: I. Varalis, K. Bountouris, G. Tsekes, ‘Το Λατινικό κάστρο CHIVERI στους Μύλους Λέρνας’ (conference Fortification architecture in the Peloponnese, Loutraki 2011), and the will of Gautier VI de Brienne (1347), both as cited by Argoliki Vivliothiki, ‘The Chamires castle’ (10 Sept 2026); W. E. McLeod, ‘Kiveri and Thermisi’, Hesperia 31 (1962) 378–392.

Trasa (otwiera się w nowej karcie)