Op maandagavond 23 december 1991, om 20:39, landt op de militaire luchthaven van Kalamata een Frans regeringsvliegtuig. Er is geen erewacht, er wordt niet gespeecht en er staat geen Griekse minister op het platform. Een paar huurauto's rijden de donkere bergen in, naar de Argolische Golf. In een van die auto's zit François Mitterrand, president van Frankrijk. Hij komt Kerstmis vieren in Myloi.
Een vriendschap uit 1966
Het verhaal begint een kwarteeuw eerder in Parijs. Dimitrios Kotsonaros uit Myloi is dan 23. Omdat hij Frans spreekt, doet hij zijn dienstplicht op een NAVO-kantoor in de Franse hoofdstad. Via vrienden leert hij daar de politicus Mitterrand kennen, en ze blijven bevriend.
In de herfst van 1991 krijgt Kotsonaros een vraag van zijn vriend Christos Machairitsas, een diplomaat die al eerder geheime vakanties voor Mitterrand had geregeld op Athos, Corfu en Rhodos. Machairitsas wil weten of de president met Kerst bij hem mag logeren. Kotsonaros filmt zijn huis en de omgeving met een Super 8-camera. Naast die beelden krijgt Mitterrand twee luxe villa's van Griekse reders te zien. Toch kiest hij het eenvoudige dorpshuis in Myloi. Zijn enige voorwaarde is dat niemand iets mag weten tot hij er is.
Een dorp zonder hotel
Vier dagen eerder zijn zes Franse beveiligers al aangekomen. In een kamertje van 25 m² bouwen ze een satellietverbinding met Parijs. Daarna lopen ze elk pad en elk steegje van het dorp na.
De president neemt een opvallend gezelschap mee. Anne Pingeot, conservator in het Musée d'Orsay en al sinds 1958 zijn geheime levensgezellin, komt mee. Ook hun dochter Mazarine van 17 is erbij, met een vriendin. Verder reizen zijn lijfarts, zijn vriend en adviseur Charles Salzmann, en Robert Badinter, president van de Constitutionele Raad, met zijn vrouw mee. Daarbij komen nog zo'n twintig beveiligers.
Myloi heeft geen hotel, en buurdorp Kiveri ook niet. De beveiligers slapen daarom bij dorpelingen thuis. De familie Kotsonaros trekt in bij buurman Nikos Koutouzos, die een boerderijtje met dieren heeft. Elke ochtend krijgt de Franse president van hem verse mizithra en sinaasappels van eigen bomen. Zijn vrouw Anthoula geeft de gasten haar eigen hoofddoek cadeau.
Kerstavond in Epidaurus en Lygourio
Mitterrand kent de streek: hij was hier dertig jaar eerder al eens geweest. Op kerstavond bezoekt hij het theater van Epidaurus. Daarna gaat hij lunchen bij Leonidas in Lygourio, de taverne waar de acteurs van het festival na hun voorstellingen eten.
In Lygourio hadden ze al door dat er iets bijzonders op komst was. Een paar dagen eerder had Machairitsas laten weten dat er op kerstavond "gezelschap" zou komen. Een week van tevoren had de politie de zaak doorzocht. Op de dag zelf stonden er beveiligers met een speurhond voor de deur, en ook een journalist met een cameraploeg van MEGA. De familie zette tzatziki, tiropita, kourabiedes en melomakarona op tafel. De president vond de rozakia uit de streek het lekkerst. De mooie taart die speciaal uit Nafplio was gehaald, liet hij staan.
Eerst mocht er niet gefotografeerd worden. Toch poseerde hij bij het afscheid met de familie, en Leonidas gaf hem olijfolie, olijven en zoetigheid mee. De foto hangt nog altijd aan de muur van de taverne.
's Middags wandelt hij door de oude straten van Nafplio. 's Avonds kookt de gastheer zelf, thuis in Myloi.
De dag dat de Sovjet-Unie verdween
Op eerste kerstdag wil hij naar Mycene. Het graf van Agamemnon zien noemde hij "de droom van zijn leven". Maar het geheim is uitgelekt. Bij de brug over de Xerias blokkeert een auto van televisiezender Antenna de stoet. Ook MEGA zit achter hem aan. De beveiligers pakken de autosleutels af en laten de journalisten aan de kant van de weg staan. Het bezoek aan Mycene gaat niet door.
Zo is Mitterrand op 25 december terug in Myloi, en uitgerekend die dag verandert de wereld. In Moskou treedt Michail Gorbatsjov af en gaat de rode vlag van het Kremlin voor het laatst omlaag. In een dorpshuis aan de Argolische Golf gaat de Franse president voor de Franse vlag zitten en spreekt hij via de satellietverbinding een verklaring uit. Daarna doet hij wat hij elke dag doet: wandelen door de dorpsstraatjes, tussen de olijf- en sinaasappelbomen.
"Wees trots op waar je vandaan komt. Griekenland gaf de wereld haar beschaving, en Argos is de wieg van heel Griekenland."
Mitterrand tegen Dimitrios Kotsonaros (vrij vertaald)
Zijn gast deed Kotsonaros meer denken aan zijn eigen eenvoudige vader dan aan een van de machtigste mannen van Europa.
Argos, Korinthe en een prent van Fassianos
Op 26 december gaat hij naar het oude Korinthe en de Akrokorinthos. Daarna bezoekt hij het in de rots uitgehouwen theater van Argos. Hij noemt het een meesterwerk en betreurt dat het zo verwaarloosd wordt. Zijn wens is dat Argolida en Nafplio ooit Culturele Hoofdstad van Europa worden.
's Middags ontvangt hij aan huis de burgemeester van Argos, Dimitrios Papanikolaou, en het bestuur van de gemeenschap Myloi. De burgemeester geeft hem een genummerde prent van Alekos Fassianos. Dat valt goed, want Mitterrand is bevriend met de schilder en heeft al werk van hem.
Het laatste avondmaal in Malantreni
Op de laatste avond rijdt het gezelschap naar Malantreni, een wijndorp in de heuvels ten noordwesten van Argos. Daar eten ze bij de taverne van Kostas Dedes: tiropita, olijven, rode bieten (de favoriet van de president), pichti, trachanas, haan in saus met hilopites en wijn uit de streek. Bij het afscheid krijgt iedereen een zakje hilopites, trachanas en olijven mee, zoals dat in een Grieks dorp gaat.
Het geheim van Myloi
Op vrijdag 27 december om 16:29 vliegt Mitterrand vanuit Kalamata terug naar Parijs. Voor zijn gastheer laat hij een handtekening achter en 10.000 frank voor een goed doel. Kotsonaros geeft het geld aan het bejaardenhuis van Argos.
Pas later blijkt hoe bijzonder deze week was. Dat de president een tweede gezin had, was in 1991 een Frans staatsgeheim. Het publiek hoorde het pas in november 1994, toen Paris Match foto's van vader en dochter publiceerde. Een Griekse krant schreef in december 1991 wel al dat het harde optreden tegen de pers te maken had met de "ongewone samenstelling" van het gezelschap. Bijna niemand begreep toen wat daarmee bedoeld werd.
Drie jaar voordat Frankrijk het wist, vierde de president dus Kerstmis met zijn geheime gezin in Myloi, met sinaasappels en mizithra van de buurman. Het dorp bewaarde het geheim.
Het huis nu
Het huis van de familie Kotsonaros in de heuvels boven Myloi is nu een vakantiehuis: Pontinos Old House. De stenen muren, houten balken en familiestukken zien er nog grotendeels uit zoals toen de president er Kerstmis vierde.
De week in het kort
- 23 december: aankomst om 20:39 in Kalamata, 's nachts naar Myloi
- 24 december: Epidaurus, lunch in Lygourio, wandeling door Nafplio
- 25 december: Mycene geblokkeerd door de pers; Gorbatsjov treedt af; verklaring vanuit Myloi
- 26 december: Korinthe, theater van Argos, ontvangst van burgemeester en dorpsbestuur, diner in Malantreni
- 27 december: vertrek om 16:29 vanuit Kalamata naar Parijs
Bronnen
- Γεώργιος Α. Γιαννούσης, «François Mitterrand», Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, 20-06-2023: argolikivivliothiki.gr. Daarin aangehaald: Griekse dag- en weekbladen van december 1991 tot januari 1992 (o.a. Ελεύθερος Τύπος, 27-12-1991, en Ποντίκι, 31-01-1992, naar Le Canard enchaîné) en Greek Diplomatic Life, januari 1992.
- Φώτης Απέργης (red.), «Η Κάλλας, ο Μινωτής, ο Κουν και τα μαγειρευτά της Κάκιας», Ελληνογερμανική Αγωγή, 2020, «Ροζάκια για τον πρόεδρο Μιτεράν», p. 60–63.
- To Vima (Vimagazino), 03-07-2020: tovima.gr; Grace / To Vima, 2024: tovima.gr/grace; Πρώτο Θέμα, 30-06-2020: protothema.gr. Artikelen over taverne Leonidas en het fotoboek.
- Over de MEGA-ploeg, herinnering van journaliste Eirini Nikolopoulou: eirinika.gr.
Foto's: collectie familie Kotsonaros (Myloi), deels via argolikivivliothiki.gr, en familiearchief Liakopoulos (taverne Leonidas, Lygourio). Gepubliceerd met toestemming. Heeft u herinneringen aan deze week, of foto's? Laat het Visit Myloi weten.