Verscholen tussen de Golf van Argolis en de mythische moerassen van Lerna bewaart het dorp Myloi een geheim waarover marmer en mythe fluisteren. In 1986 deden archeologen tijdens routinematig graafwerk vlak bij het dorpscentrum een adembenemende ontdekking: het vrijwel intacte, levensgrote beeld van een mooie jongeman. Zijn naam? Antinoös – een figuur die ooit in het hele Romeinse Rijk als god werd vereerd. En nu voorgoed een deel van het verhaal van Myloi.
Wie was Antinoös?
Antinoös was een jonge Griek uit Bithynië (in het huidige Turkije) en de geliefde metgezel van de Romeinse keizer Hadrianus. In 130 n.Chr. verdronk Antinoös tijdens een reis door Egypte op tragische wijze in de Nijl, onder mysterieuze omstandigheden. Overmand door verdriet verklaarde Hadrianus hem tot god. Er werden tempels in zijn naam gebouwd. Overal in het rijk verrezen beelden van hem. Er werd een ster naar hem vernoemd. Voor de Romeinse wereld werd Antinoös een symbool van schoonheid, jeugd en goddelijk mysterie. In Myloi maakte zijn beeld deel uit van een heilige plek waar de plaatselijke bevolking hem mogelijk vereerde als een jeugdige gedaante van Dionysos, de god van de wijn, de wedergeboorte en de onderwereld.
De ontdekking
In de zomer van 1986 groeven Griekse archeologen een Romeinse vindplaats op net buiten het huidige dorp, op een perceel dat plaatselijk bekendstaat als het terrein van Karagiannis. Bij het onderzoeken van de resten van een heiligdom uit de Romeinse tijd, begraven onder lagen aarde en tijd, legden ze een gebroken marmeren torso bloot. Wat uit de grond tevoorschijn kwam, was het betoverend serene gezicht van Antinoös, gekroond met klimop – het symbool van Dionysos. Bijna 2000 jaar had hij daar ongestoord gelegen. Het beeld, iets groter dan levensgroot en meesterlijk gebeeldhouwd, was waarschijnlijk het middelpunt van een klein landelijk heiligdom gewijd aan Demeter en Dionysos. Dat hij daar stond, was geen toeval. Antinoös was bij leven vereerd, na zijn dood betreurd en in steen vereeuwigd.
Mythe en mysterie in Lerna
Het beeld werd gevonden op een steenworp afstand van het oude meer van Lerna, een van de meest door mythen omgeven landschappen van Griekenland. Volgens de legende was Lerna de toegangspoort tot de onderwereld – en het hol van de gevreesde Lernaeïsche Hydra. Maar het was ook heilige grond voor Demeter en Dionysos. Hier vierden de oude Grieken mysterieriten, waarvan men geloofde dat ze vruchtbaarheid en vernieuwing verzekerden. In dat mystieke landschap paste Antinoös – een jongeman die jong stierf en als god herboren werd – perfect. Zijn aanwezigheid was meer dan decoratief. Ze was spiritueel.
Waar is het beeld nu?
Na de ontdekking werd het beeld overgebracht naar het Archeologisch Museum van Argos. Jarenlang was het museum dicht voor een verbouwing en lag het beeld veilig in het depot. In 2026 ging het vernieuwde museum weer open, en sindsdien is Antinoös weer te zien, samen met een tentoonstelling over Lerna. Meer over het museum: Archeologisch Museum van Argos (Dienst voor Oudheden van Argolida).
Waarom is dit belangrijk voor Myloi?
Omdat dit ene beeld een klein Grieks dorp verbindt met het enorme tapijt van de Romeinse religie, de keizerlijke politiek en de tijdloze mythologie. Het herinnert ons eraan dat zelfs de stilste plekken verhalen kunnen bewaren over goden, keizers en eeuwige jeugd. Wil je meer weten over Antinoös, het Romeinse heiligdom of de oude mysteriën van Lerna? Loop dan onze wandelroute door mythe en geschiedenis – die hier in Myloi begint.
Oog in oog met Antinoös
Soms komt geschiedenis ineens tot leven. Een tijd geleden schreef ik voor onze dorpswebsite een artikel over het marmeren beeld van Antinoös, dat in 1986 hier in Myloi werd gevonden. Het beeld lag toen veilig opgeborgen in het depot, omdat het museum in Argos werd verbouwd. Zelf had ik het dus nooit gezien.
Bij een bezoek aan het pas heropende museum stond ik ineens oog in oog met Antinoös. Wauw!
Johan Overtoom, redacteur van Visit Myloi
